Gallai Senedd nesaf roi terfyn ar achosion HIV yng Nghymru, meddai elusennau blaenllaw

Mae elusennau HIV yng Nghymru yn dweud y gallai'r Senedd nesaf roi terfyn ar drosglwyddo HIV ymlaen, ond bydd angen i'r llywodraeth weithredu ar frys i gyrraedd y targed hwn.

Mae Ymddiriedolaeth Terrence Higgins, Fast Track Cymru ac Ymddiriedolaeth AIDS Genedlaethol wedi cyhoeddi maniffesto ar gyfer rhoi terfyn ar drosglwyddiadau HIV newydd yng Nghymru ac maent yn annog pob plaid wleidyddol i ymrwymo i weithredu cyn etholiad mis Mai.

Mae pum argymhelliad allweddol gan yr elusennau. Mae'r argymhellion yn cynnwys sicrhau bod y feddyginiaeth atal HIV PrEP ar gael trwy wasanaeth ar-lein cenedlaethol, ariannu ymgyrchoedd gwrth-stigma a chreu rhaglen i ail-ymgysylltu â'r rhai sydd wedi cael diagnosis ond nad ydynt yn cael gofal HIV. Ar ôl cael triniaeth, gall pobl sy'n byw gyda HIV fyw bywyd normal, iach ac ni allant drosglwyddo'r firws, gan gynnwys trwy ryw.

Mae'r elusennau'n dadlau y bydd y camau gweithredu hyn yn helpu i fynd i'r afael â'r gyfran uchel o bobl yng Nghymru sy'n cael diagnosis hwyr o HIV, pan fydd y firws wedi cael cyfle i niweidio eu system imiwnedd, yn ogystal â'r stigma parhaus o amgylch HIV.

Cyhoeddwyd Cynllun Gweithredu HIV cyntaf erioed Cymru yn 2023 ac mae'n dod i ben eleni. Er ei fod wedi sbarduno cynnydd, mae'r elusennau'n dweud y bydd angen i'r llywodraeth fynd ymhellach ac yn gyflymach i ddod â achosion newydd o HIV i ben o fewn y degawd.

Dywedodd Sarah Maslen-Roberts, Cyfarwyddwr Gweithredol, Fast Track Cymru:

“Fel yr unig elusen yng Nghymru sy’n canolbwyntio ar HIV a chyflyrau cysylltiedig, rydym yn falch o sefyll ochr yn ochr â phartneriaid ledled y DU wrth nodi gweledigaeth glir, gyffredin i roi terfyn ar achosion newydd o HIV yng Nghymru erbyn 2030 ac rydym yn ddiolchgar i gydweithwyr o THT a NAT am gydweithio â ni ar y prosiect hanfodol hwn. Mae’r maniffesto hwn yn adlewyrchu’r cynnydd a wnaed eisoes a’r camau brys sydd eu hangen o hyd i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau, lleihau stigma, a sicrhau y gall pawb gael mynediad at y gofal a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt i fyw’n dda.

Cymru oedd y Genedl Fast Track gyntaf yn y Byd, a gallem ddod y genedl gyntaf i roi terfyn ar drosglwyddiadau HIV; rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i weithio gydag ymgeiswyr, Aelodau newydd eu hethol o’r Senedd a Llywodraeth nesaf Cymru i droi’r blaenoriaethau hyn yn effaith ystyrlon a pharhaol ar unigolion a chymunedau ledled Cymru.”

Dywedodd Daniel Fluskey, Cyfarwyddwr Polisi, Ymddiriedolaeth AIDS Genedlaethol:

“Mae gan y Senedd nesaf gyfle gwirioneddol o gyflawni’r nod o roi terfyn ar drosglwyddiadau HIV newydd yng Nghymru. Mae camau sylweddol tuag at hyn wedi’u cymryd o dan y Cynllun Gweithredu HIV presennol ar gyfer Cymru – ond nawr yw’r amser i adeiladu ar y sylfaen honno a throi dyhead yn realiti. Yn feddygol, mae gennym yr holl offer a thriniaeth sydd eu hangen i sicrhau y gall pobl fyw’n dda gyda HIV a pheidio â throsglwyddo’r firws.

Fodd bynnag, rhaid i’r Llywodraeth nesaf yng Nghymru gyflawni’r blaenoriaethau allweddol hyn yr ydym wedi’u nodi gan gynnwys rhaglen newydd i ail-ymgysylltu â phobl nad ydynt mewn gofal HIV, ac ymgyrchoedd ymwybyddiaeth i normaleiddio profion a herio stigma HIV.”

Dywedodd Richard Angell OBE, Prif Weithredwr Ymddiriedolaeth Terrence Higgins:

“Mae gennym yr holl offer sydd eu hangen arnom i roi terfyn ar achosion newydd o HIV yng Nghymru erbyn 2030. Heddiw rydym wedi gosod glasbrint o sut i ddefnyddio’r offer hynny i adeiladu dyfodol ym mamwlad Terry Higgins heb unrhyw achosion newydd o HIV, dim stigma ynghylch HIV a lle mae pobl yn cael eu cefnogi i fyw’n dda gyda HIV. Nawr mae’n rhaid i ymgeiswyr, Aelodau etholedig a Llywodraeth nesaf Cymru ymrwymo i’w wireddu.”

Darllenwch y maniffesto yma.